درحالی که رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی از تدوین طرحی ملی که در آن مردم به ازای هر میزان کاهش مصرف بنزین، پاداش نقدی دریافت خواهند کرد، خبرداده، کارشناسان مدل پاداش نقدی را بهترین راه صرفه جویی و کاهش مصرف بنزین و دیگر حاملهای انرژی میدانند.
به گزارش خبرنگار اقتصادی اطلاعات، فاصله تولید و تامین بنزین، گازوئیل و گاز با مصرف آن بخصوص بعد از تجاوز نظامی اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران به گونهای افزایش یافته که تدابیر فوری و موثر برای مهار مصرف و کاهش تراز منفی نیاز است.
دیروز رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی گفت: براساس ارقام منتشره، درحالیکه سال گذشته روزانه ۱۱۵ میلیون لیتر بنزین در کشور تولید میشد، این میزان به دلیل هدف قرار گرفتن برخی زیرساختها توسط آمریکا به ۱۱۰ میلیون لیتر کاهش یافته است. از سوی دیگر، مصرف بنزین کشور با افزایش چشمگیر ۱۰ میلیون لیتری نسبت به سال گذشته، از ۱۳۰ میلیون به ۱۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده است که این تلاقی کاهش تولید و افزایش مصرف، ناترازی شدید ۳۰ میلیون لیتری بنزین در روز را رقم زده است. به گفته سقاب اصفهانی این موضوع در بخش گاز هم وجود دارد به گونهای که در تجاوز نظامی اخیر، زیرساختهای گاز کشور با کاهش ۵۵ میلیارد متر مکعبی مواجه شد و تولید واقعی از ۲۹۷ میلیارد به ۲۴۲ میلیارد متر مکعب سقوط کرد. بدین ترتیب با احتساب کسری ۴۵ میلیارد متر مکعبی برق و گاز صنایع در سال گذشته، کشور هماکنون با ناترازی بزرگ ۱۰۰ میلیارد متر مکعبی در بخش گاز مواجه است.
این ارقام به عنوان مشت نمونه خروار نشان می دهد که باید به فوریت کاری کرد؛ کاری که به سرعت به نتیجه برسد. یعنی اقدامات زمان بر وتدریجی چون فرهنگسازی برای کاهش مصرف فعلا و با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی و بینالمللی کشور جواب نمیدهد. حال سوال این است که راهحل چیست؟
پرداخت نقدی به مردم
اسماعیل سقاب اصفهانی معاون رئیسجمهوری دیروز همچنین از کلیات طرحی خبر داد که به زعم کارشناسان در صورت اجرای دقیق وحساب شده می تواند به سرعت مصرف بنزین ودیگر حامل های انرژی را کاهش دهد: پرداخت نقدی.
در چارچوب این طرح قرار شده مردم به ازای هر میزان کاهش مصرف، پاداش نقدی دریافت کنند.هر چند جزئیات تعیین کننده این طرح هنوز اعلام نشده وحتی قطعیت اجرا یا زمان اجرایی شدن آن هم معلوم نیست اما از هماکنون مورد استقبال کارشناسان قرار گرفته است.
در این باره، دکتر داود سوری اقتصاددان به خبرنگار اقتصادی اطلاعات گفت: مدل پرداخت نقدی به معنی بازگردانیدن تمام یا بخشی از وجه سوخت صرفهجویی شده به مردم در شرایط فعلی کشور بهترین راه برای کاهش سریع مصرف وترمیم فاصله تامین و مصرف است.
وی افزود: روشن است که درشرایط فعلی دولت نمی تواند دست به قیمت سوخت بزند چون تبعات اقتصادی اجتماعی و امنیتی گسترده ای خواهد داشت. در کنار این، بخاطر محاصره اقتصادی و آسیبدیدن زیرساختها امکان افزایش تولید یا واردات بنزین هم به خاطر چالش کاهش درآمد ارزی وجود ندارد.
سوری تصریح کرد: به علاوه، در این شرایط اقتصادی که تورم و قیمتها به طور مدام رو به افزایش است و مردم کلافه و گلایهمند هستند، صحبتهایی چون فرهنگسازی و شعارها برای صرفهجویی هیچ ثمری ندارد و جامعه چنان توجهی نمیکند.
وی ادامه داد: لذا باید رو به تدابیر قیمتی آورد ودر این چارچوب میتوان پیشنهادهای خلاقانه ای مطرح کرد. یکی از این پیشنهادها این است که دولت در ازای صرفهجویی، بهای بنزین صرفهجویی شده را به نرخ واقعی به مردم بازگرداند.
این کارشناس اقتصادی توضیح داد: به عنوان مثال دولت باید بگوید هر شهروند اکنون ۱۳۰ لیتر بنزین شامل ۶۰ لیتر ۱۵۰۰ تومانی و ۷۰ لیتر۳۰۰۰ تومان در کارت هوشمند سوختش دارد. حال اگر او در طول ماه هرقدر کمتر ازاین سهمیه استفاده کند؛ به شرط آن که بنزین ۵۰۰۰ تومانی با کارت جایگاهدار را جایگزین نکند؛ در پایان ماه مقدار لیتر باقیمانده در کارتش را به قیمت روز جهانی و بهطور نقدی از او خواهد خرید.
وی افزود: راه دیگر این است که دولت بگوید اگر شهروندی به سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی موجود درکارت سوختش اکتفا کرده و مصرف و ترددش را طوری مدیریت کند که بنزین ۵۰۰۰ تومانی با کارت جایگاهدار را استفاده نکند، ماهانه فلان مقدار به کارت بانکیاش واریز میشود.
سوری تصریح کرد: بدینترتیب خواهیم دید که در شرایط دشوار اقتصادی فعلی بسیاری از مردم با هدف کسب درآمد از سهمیه سوختشان به نحوی که خود میدانند مصرفشان را مدیریت خواهند کرد. مثلا چندنفر که منزلشان در نزدیکی هم است با یک خودرو به سرکار میروند و درآمد حاصله از فروش سوخت به دولت را میان هم تقسیم میکنند. بدینترتیب ترافیک هم کاهش مییابد.
وی گفت: وقتی پای مشوق نقدی، آن هم دراین شرایط اقتصادی در میان باشد بسیاری از مردم وخانوادهها در هماهنگی با یکدیگر راهها و مدلهای خلاقانهای طراحی میکنند تا به سود برسند و بدین ترتیب دولت با کمترین زمان و بودجه به هدف کاهش قابلتوجه مصرف بنزین خواهد رسید.
لزوم برنامهریزی دقیق و صادقانه
همچنین، رضا سپهوند دبیر کمیسیون انرژی مجلس در این خصوص به خبرنگار اقتصادی اطلاعات گفت: پرداخت نقدی سوخت صرفهجویی شده به مردم در شرایط فعلی بهترین و سریعترین راه مدیریت مصرف است. اما این امر الزامات و اما و اگرهایی برای موفق شدن دارد که مهمترین آن برنامهریزی دقیق و مردم محور طرح توسط دولت به علاوه صداقت در اجرا است.
وی افزود: دولت باید سازوکاری شفاف و صادقانه برای محاسبه و پرداخت به موقع و منظم وجه سوخت صرفهجوییشده به مردم تدارک ببیند و شرایطی را فراهم کند که خود افراد بتوانند قیمت سوخت صرفهجوییشدهشان را محاسبه و برای درآمد حاصل برنامهریزی کنند. رقم هم باید به گونهای تعیین شود که برای مردم جذاب باشد. به علاوه، نباید در پرداختها امروز و فردا شده یا تاخیر ایجاد شود. چرا که اینگونه اعتماد عمومی به دولت خدشهدار میشود.
سپهوند تصریح کرد: در یک کلام، دولت باید در اجرای این طرح با مردم صادق و شفاف باشد و به تعهدی که میکند بهطور دقیق وشفاف پایبند باشد و در طول اجرای طرح برای پرداختها بهانهجویی نکرده یا از سر وته آن کم نکند. اگر این الزامات محقق شود هم در بودجه واردات و یارانه پنهان بنزین تولید داخل صرفهجویی صورت میگیرد و هم مصرف سوخت عمومی کاهش مییابد.
آماده اجرا هستیم
کرامت ویس کرمی مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران هم به اطلاعات گفت: ما در موضوع بنزین و سوخت تابع نظرات دولت و وزارت نفت هستیم و برای اجرای هرطرح یا تغییری که در نحوه عرضه بخواهد صورت گیرد وبه ما هم مربوط شود، آمادهایم.
وی ادامه داد: درباره بحثهای پاداش نقدی بنزین هم تا جایی که اطلاع دارم در دست بررسی و مطالعه است و هنوز درحیطه اجرا چیزی قطعی نشده است؛ اما اگر موضوعی به ما ابلاغ شود، در کمترین زمان ممکن اجرایی خواهیم کرد.
شما چه نظری دارید؟